Federer: Ông hoàng không Grand Slam

Trong làng banh nỉ, Grand Slam luôn là thước đo đẳng cấp của mỗi tay vợt và Roger Federer hiểu rằng để trở thành một huyền thoại, phải bắt đầu từ Grand Slam. Vậy nên không có gì ngạc nhiên khi ngay trước mùa giải 2003, Federer đã hạ quyết tâm chí ít sẽ giành được một Grand Slam để xóa đi chút mặc cảm mà công chúng đã gán cho anh, như một tay vợt tài năng nhưng chẳng thể nào đăng quang ở một giải đấu danh giá nhất của thế giới tennis. Hình ảnh chàng thanh niên Federer hạ gục bậc tiền bối Pete Sampras cách đó 2 năm chỉ là khoảnh khắc hào hùng xuất thần chứ chưa thể che lấp thực tế, Roger mới chỉ có thành tích cao nhất là 2 lần lọt vào tứ kết Grand Slam, đều trong năm 2001.

Nỗi buồn vì sự ra đi của thầy Peter Carter đã nguôi ngoai, bên cạnh Roger vẫn là Peter Lundgren, người tin tưởng tuyệt đối chuyện trong tương lai không xa, Federer sẽ chinh phục mọi đỉnh cao. Dẫu cho giới chuyên môn có nghi ngờ chuyện Federer bao giờ mới chiến thắng tại Grand Slam thì Lundgren vẫn khăng khăng bênh vực Roger: “Cậu ấy tiềm ẩn một tài năng khó có thể đoán định và tất cả chỉ là vấn đề thời gian để hoàn thiện bản thân mà thôi. Roger giống như những chú chim chập chững học bay lượn và vẫn đang đi đúng hướng, vậy thì cần gì phải để ý tới những lời người khác nói. Khi đạt tới trạng thái tốt nhất, Federer có thể đánh bại bất kỳ tay vợt nào trên thế giới. Thứ 1, thứ 5 hay thứ 10 không quan trọng vì trình độ của các tay vợt đã không còn khoảng cách quá xa.”

Nhưng cũng giống như mọi người thầy khác, thường lấy lời ca ngợi để tiếp thêm sự tự tin cho học trò, Lundgren có lẽ cũng hiểu để chinh phục được một Grand Slam không phải là chuyện đơn giản. Chưa nói tới chuyện thể thức thi đấu 5 set thắng 3 là trở ngại cực lớn cho mọi tay vợt mà còn rất nhiều yếu tố khác có thể hạ gục ngay cả người đó là tay vợt đẳng cấp thế nào đi nữa. Với vị trí thứ 6 thế giới bắt đầu năm 2003, Roger đã tham dự 2 giải đấu trước thềm Úc mở rộng tại Doha và Sydney để tạo nên cữ dợt trước khi bước vào “kế hoạch” lớn tại Grand Slam đầu tiên trong năm. Nhưng lợi bất cập hại, không những bị loại sớm ở tứ kết Doha sau trận thua tay vợt người Mỹ, Jan-Michael Gambill 4-6, 5-7 và ngay vòng 1 Sydney với trận thua lãng xẹt trước Franco Squillari của Argentina 2-6, 3-6, Roger còn tái phát chấn thương háng và điềm báo không an lành đã tới trước khi Úc mở rộng 2003 bắt đầu. Chính bản thân Roger cũng phải thừa nhận mình chưa có đủ thời gian chuẩn bị kỹ lưỡng cho giải đấu sau khi đã tung khá nhiều sức lực cho Masters Cup cuối năm ở Thượng Hải và 2 giải đấu khởi động đầu năm bỗng dưng lại làm khó cho những mục tiêu phía trước của tay vợt người Thụy Sỹ.

Federer mở màn năm 2003 trong những thất bại

Federer có thể dự Úc mở rộng cũng có công lớn của nhà vật lý trị liệu người Séc, Pavel Kovac. Đó là nhân vật âm thầm đứng đằng sau Roger từ năm 2002 để giúp anh vượt qua những cơn đau về thể xác để có thể kịp hồi phục cho giải Grand Slam tràn đầy hi vọng. 3 vòng đấu đầu tiên, Federer giải quyết gọn ghẽ mọi chướng ngại vật mà không mất một set đấu nào, vòng 1 là tay vợt người Brazil hạng 83 thế giới, Flavio Saretta (7-6(4), 7-5, 6-3), vòng 2 là đối thủ người Đức số 76 thế giới Lars Burgsmuller (6-3, 6-0, 6-3), vòng 3 là tay vợt dưới cơ hạng 145 thế giới người Thụy Điển Andreas Vinciguerra (6-3, 6-4, 6-2). Trơn tru tiến vào vòng 4, Federer đứng trước ngưỡng cửa lần thứ 3 lọt vào tứ kết một giải Grand Slam. Nhưng đối mặt với Roger không còn là những tay vợt làng nhàng trên BXH ATP, đó là David Nalbandian, tay vợt hạng 12 thế giới với phong cách chơi rất “dị”.

Nalbandian chỉ sinh cách Federer có vài tháng (1/1/1982) nhưng ở thời điểm đó, tay vợt người Argentina đã nổi lên như một trong những tài năng đầy triển vọng của làng banh nỉ thế giới. 20 tuổi, Nalbandian đã lọt tới trận chung kết Wimbledon 2002 và chỉ bị khuất phục bởi Lleyton Hewitt. Với lối chơi ngẫu hứng, đầy kỹ thuật cùng quả trái 2 tay khác biệt, Nalbandian thực sự là thử thách cho bản lĩnh cho Roger trên con đường tiến sâu tại Úc mở rộng. Niềm tin cho tay vợt người Thụy Sỹ là có thừa, khi nhánh đấu của anh đã trống đi những đối thủ tiềm tàng như Lleyton Hewitt (thua Younes El Aynaoui) và Marat Safin (chấn thương). Nhưng Nalbandian quả thực không hề dễ chơi, điều đó đã được chứng minh bằng 2 trận thua của Federer trước đó (Monte Carlo 2002, 6-2, 6-1; Basel 2002, 6-7(2), 7-5, 6-3). Kèn cựa trong 5 set đấu kéo dài gần 3 tiếng, Federer đã phải buông vợt chịu thua 6-4, 3-6, 6-1, 1-6, 6-3. Một đòn đau giáng vào tham vọng của Roger dù thực sự anh đã thua một đối thủ đáng gờm nhất trong sự nghiệp. Nếu sau này Nalbandian không bị những chấn thương hành hạ, thì có lẽ con số đối đầu tay vợt người Argentina đã không bị Federer dẫn trước 10-8 trong tổng số 18 lần đối đầu.

Không nản chí sau một Grand Slam thất bại nữa, Federer quay trở lại đội hình ĐT Davis Cup Thụy Sỹ và thi đấu cực hay, thắng cả 2 trận đơn trước các tay vợt người Hà Lan, Raemon Sluiter (6-2, 6-1, 6-3), Sjeng Schalken (7-6(2), 6-4, 7-5) và để thua trận đánh đôi (đánh cặp cùng George Bastl). Thụy Sỹ lại thắng kịch tính 3-2 và đi tiếp vào tứ kết World Group. Tiếp đà chiến thắng, Federer tiến một mạch tới trận chung kết giải Marseille (nơi Roger lần đầu tiên lọt vào chung kết các giải thuộc hệ thống ATP) và đánh bại đối thủ người Thụy Điển Jonas Bjorkman (tay vợt từng vô địch giải ATP duy nhất từng được tổ chức tại Việt Nam, Vietnam Open 2005). Dẫu sau đó là thất bại ở bán kết Rotterdam trước người bạn, tay vợt Belarus Max Mirnyi (7-5, 3-6, 4-6) nhưng Federer tiếp tục có danh hiệu ATP thứ 7 trong sự nghiệp tại Dubai, thắng Jiri Novak người Séc hạng 10 thế giới 6-1, 7-6(2) trong trận chung kết.

Thất bại sớm ở nội dung đơn nhưng Federer lại vô địch đôi Indian Wells

Dù vậy, những danh hiệu đó không đủ để Federer có thể làm nên chuyện ở 2 giải Masters Series đầu năm 2003. Thua chuyên gia đất nện Gustavo Kuerten 5-7, 6-7(3) ngay tại vòng 2 Indian Wells, rồi thua Albert Costa (đội trưởng đội Davis Cup Tây Ban Nha hiện tại) 6-7(4), 6-4, 6-7(7) tứ kết Miami Masters, Federer vẫn chưa thể có thêm 1 Masters Series sau chức vô địch tại Hamburg năm 2002. Dẫu sao, chức vô địch đôi ở Miami cùng Max Mirnyi cũng tiếp thêm tâm lý để Federer tiếp tục là nhân vật chính trong chiến thắng quả cảm của đội Davis Cup Thụy Sỹ trên đất Pháp, trong đó Roger đánh thắng cả 3 trận có mặt trên sân, 2 trận đánh đơn (thắng Nicolas Escude 6-4, 7-5, 6-2 và Fabrice Santoro 6-1, 6-0, 6-2) cùng 1 trận đánh đôi với đội trưởng Marc Rosset. Thụy Sỹ đã có mặt ở trận bán kết đầy bất ngờ dù trước đó chẳng mấy ai tin họ có thể khuất phục được ĐT Pháp, nhà vô địch năm 2001 và á quân 2002. Chưa bao giờ các đồng đội thấy Federer hân hoan như vậy, thậm chí Roger còn phá bỏ quy tắc của riêng mình, tiệc tùng thâu đêm sau chiến thắng oanh liệt đó.

Tự thưởng cho mình một thời gian nghỉ ngơi để lành hẳn những vết đau và chuẩn bị cho mùa sân đất nện bắt đầu, Federer bỏ qua giải Masters Series trên sân đất nện ở Monte Carlo để bắt đầu tại Munich. Không mất nhiều sức với 5 trận thắng cách biệt, Roger giành chức vô địch sau trận thắng Jarkko Nieminen người Phần Lan 6-1, 6-4. Khá may mắn khi loại được Juan Carlos Ferrero (tay vợt số 1 trên sân đất nện trước thời Rafael Nadal) ở bán kết Rome Masters do đối thủ gặp chấn thương, tưởng như Federer đã có thể có danh hiệu Masters Series thứ 2 trên mặt sân đất nện nhưng tất cả đã vụt tắt khi Roger thất bại trước tay vợt hạng 47 thế giới Felix Mantilla người Tây Ban Nha sau 3 set khá kịch tính 5-7, 2-6, 6-7(8).

Nhưng có vẻ như thất bại đó không làm Federer quá lo lắng, bởi dù gì Roland Garros mới là cái đích tay vợt người Thụy Sỹ hướng tới. Vậy nên sau đó tới bảo vệ chức vô địch ở Hamburg Masters, Federer thua chóng vánh ở vòng 3 trước tay vợt kém mình tới hơn 60 bậc Mark Philippoussis 3-6, 6-2, 3-6. Chẳng mảy may bận tâm đến trận thua như để giữ sức đó, Roger mạnh mẽ tuyên bố với báo giới, anh tới Roland Garros để vô địch chứ không thể nào bị loại ngay ở vòng 1 như những mùa giải trước. Một lời thách thức có phần ngạo nghễ nhưng tràn đầy quyết tâm của tay vợt số 5 thế giới.

Chức vô địch ở Munich giúp Roger tự tin chinh phục Roland Garros

Vậy nhưng giữa lời nói và hành động luôn có khoảng cách xa vời vợi. Trên sân đấu mang tên huyền thoại người Pháp Philippe Chatrier, Roger bước ra sân với tư thế ngẩng cao đầu, cũng phải thôi bởi bên kia sân đấu chỉ là tay vợt người Peru hạng 88 thế giới, Luis Horna chưa có nhiều danh tiếng. Nhưng kỳ lạ, như thứ “ma ám” đã chuyển đổi vị trí giữa 2 tat vợt, Federer chơi một trận vô hồn đến cùng cực và để thua cả 3 set 6-7(6), 2-6, 6-7(3). Công bằng mà nói, có những thời điểm ở set 1, Roger đã kết thúc được set đấu khi dẫn trước 5-3, rồi 6-5 trong loạt tie-break nhưng trước Horna thi đấu chẳng có gì để mất, Roger đã bị lật ngược tình thế và thua lại. Bối rối và hoang mang, những pha đánh hỏng liên tiếp của Federer khiến 2 set sau là thảm họa, ngay cả chắc chắn Horna chẳng thể nào so đọ về kỹ chiến thuật với Roger.

Rời Roland Garros ngay từ vòng 1 như mọi thứ sụp đổ dưới chân Federer. Từ chỗ thách thức tất cả, Roger chỉ còn biết cúi đầu lặng lẽ trả lời cuộc họp báo với tâm trạng thất thần, có lẽ vì anh biết trước chỉ ngày mai thôi, mọi tờ báo trên thế giới sẽ đồng loạt hướng mũi dùi về cái tên Roger Federer, như một kẻ tài năng nhưng chẳng biết giành Grand Slam. Mỉa mai, châm biếm bằng những bức hình vui nhộn, tất cả đều bình phẩm về một tay vợt xuất chúng nhưng không biết tới hương vị chiến thắng ở Grand Slam. Phải chăng Federer chỉ là đốm sáng vụt lóe lên sau chiến thắng để đời trước Sampras để rồi trở lại là tay vợt quá đỗi bình thường ở đấu trường đong đếm đẳng cấp như Grand Slam?

Lý do nào để diễn giải những thất bại của Federer dù đối thủ chỉ là những tay vợt có thứ hạng thấp hơn? Nếu nói Roger chưa hội tụ đủ kinh nghiệm thì chẳng hợp lý chút nào, 22 tuổi với 6 danh hiệu đơn, 5 danh hiệu đôi, là trụ cột của ĐT Davis Cup, đó là minh chứng rõ nét cho tài năng đặc biệt của tay vợt người Thụy Sỹ. Nhưng có vẻ như chính sự phát triển thần tốc đó lại quay lại làm hại Roger, bởi lẽ thường khi người ta có trong tay những thành công thì lại có những ý nghĩ vươn lên những đỉnh cao mới. Ở tuổi như Roger, nhưng tay vợt tiền bối hay đồng nghiệp như Becker, Borg, Courier, Edberg và Sampras hay Hewitt, Safin đều có Grand Slam, vậy nên sức ép vô hình đè nặng lên vai Roger khiến những trận đấu tưởng như dễ dàng lại bỗng dưng quá nặng nề và gian khổ.

Sau trận thua mất mặt trước Horna, Federer chỉ còn biết giải thích thất bại do một phần tâm lý chưa vững vàng, khi anh đặt quá nhiều kỳ vọng và quyết tâm chinh phục Grand Slam. Mọi câu hỏi bủa vây lấy Roger, tại sao và làm thế nào để quên đi những thất bại, nhưng đúng lúc câu trả lời tưởng như sẽ còn lâu mới được giải đáp, thì Federer đã chứng minh bằng chiến tích đầu tiên trên con đường trở thành huyền thoại…